Het Verdrag van Lissabon is helaas nog niet in werking, want het voorziet in een aantal nieuwe afspraken om de EU politiek beter te laten functioneren en de EU als één stem te laten weerklinken op het wereldtoneel. Net daarom is de institutionele stilstand in de EU de voorbije jaren is moeilijk aanvaardbaar. Net op het moment dat de EU-burgers van het Europa van de 27 er alle belang bij hebben dat er een meer slagkrachtige en efficiënte EU komt die beter kan antwoorden op de uitdagingen van de 21ste eeuw, plooien de regeringen van een aantal lidstaten terug op zichzelf en verhinderen ze de verbetering van de EU-spelregels. Het Verdrag van Lissabon is nog steeds niet door alle landen goedgekeurd, en dat zou nochtans best snel gebeuren. Een groot deel van de kritiek op deze verdragstekst is terecht, maar daar staat tegenover dat het Verdrag in heel wat opzichten een stap vooruit is die we niet mogen laten liggen. De EU zal er democratischer en slagvaardiger door worden, wat absoluut nodig is om de globalisering beter aan te kunnen pakken. Ook de positie van de burgers zal erdoor verbeteren, onder meer door het Grondrechtenhandvest. En de positie van het Europees Parlement tegenover de Raad, de Commissie en de nationale regeringen zou verbeteren, wat eveneens een noodzaak is in de verdere democratisering van de EU. Maar met de goedkeuring van het Verdrag van Lissabon zijn we er nog lang niet, laat dat duidelijk zijn. Met betere spelregels kan ook een beter beleid gevoerd worden, maar dat moet dan ook gebeuren. Veel meer dan naar enkel de discussie over het Verdrag zou de druk moeten gaan naar het beleid dat gevoerd wordt, in de aanpak van de gecombineerde economische, financiële en ecologische crisis, in de opbouw van een sociaal Europa, in een strategie voor een andere globalisering. Als de EU, met de mogelijkheden die ze nu al heeft, niet beter presteert op cruciale domeinen voor de burger, zal die burger nog lang haar of zijn terechte ontevredenheid kanaliseren naar discussies over verdragen of procedures. Zo’n inhoudelijk offensief moet alleszins het ene luik zijn van een sterke strategie om het integratieproces weer op gang te trekken.

Het andere luik zal erin bestaan om in de toekomst de EU-spelregels en -instrumenten nog verder te verbeteren waardoor ze beter aangepast zijn aan een Unie van 27 lidstaten. Wij willen op termijn nog steeds een echte Europese grondwet. Het overladen grondwettelijk verdrag beantwoordde te weinig aan dat doel. Ons doel is een slankere tekst met grondbeginselen, die zich beperkt tot de waarden en doelen van de Unie, de grondrechten, symbolen en regels voor de instellingen. De grondwet moet de burgerrechten inclusief sociale rechten van de burgers garanderen en ecologische duurzaamheid verankeren. Zo’n grondwet moet door een democratisch, transparant en Europees proces ontstaan en door Europawijde referenda gelegitimeerd worden. Voor dat alles is tijd nodig. Het Verdrag van Lissabon is, met alle tekortkomingen, in dat proces een eerste stap. In de komende legislatuur van het Europees Parlement zou er verder al moeten begonnen worden met het opstarten van een nieuwe Conventie. Ten slotte dient er ook te worden nagedacht over een sterke en creatieve strategie om met voldoende landen het integratieproces weer op te starten en werk te maken van een verdieping van de Europese integratie. Als reactie op de institutionele blokkade binnen de Europese instellingen wordt de verleiding steeds groter om in wisselende constructies met een aantal lidstaten ad hoc samen te werken rond een aantal onderwerpen. Het ontstaan van een dergelijk ‘Europa à la carte’ vinden we geen aantrekkelijk perspectief, het riskeert te weinig coherent en democratisch te zijn. Als de blokkades blijven bestaan is het beter werk te maken van een strategie van structurele versterkte samenwerking tussen een voldoende aantal lidstaten van de Unie. Dat moet dan wel een voldoende brede strategie zijn (dus niet enkel op financieel of militair vlak, maar vooral op fiscaal, sociaal, ecologisch en extern vlak) en moet voldoende verankerd zijn in de verdragen, zodat er geen verzwakking van de EU of een nieuwe tweedeling tussen de lidstaten ontstaat. Ons land, toch nog steeds een van de meest overtuigde pleitbezorgers van een verenigd Europa, zou een van de voortrekkers van een dergelijke strategie moeten zijn.

Popularity: 8% [?]

* De EU houdt zich aan de belofte dat Turkije en de landen van de Westelijke Balkan mogen toetreden mits zij aan alle toetredingsvoorwaarden voldoen. Zij legt geen extra eisen op, maar beloont hervormingsstappen met tastbare voordelen, zoals soepeler visumverlening.

* Ook Noorwegen, Zwitserland en IJsland mogen desgewenst EU-lid worden.

* We willen dat de EU zich door een actieve diplomatie inzet voor de hereniging van Cyprus. De EU zou in het bijzonder de civiele samenleving moeten ondersteunen.

* In het kader van haar Nabuurschapsbeleid:

- stelt de EU hulp en handelsvoordelen nadrukkelijker afhankelijk van verbetering van mensenrechten en democratie in de buurlanden;

- versoepelt zij de visumverlening, met name aan studenten, kunstenaars en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties;

- vergroot de EU haar inspanningen voor de oplossing van conflicten, zoals die op de Kaukasus, en voor versterking van de samenwerking tussen buurlanden;

- praat zij niet alleen met regeringen, maar ook met maatschappelijke organisaties en oppositiepartijen, inclusief vertegenwoordigers van de politieke islam.

* We willen het partnerschap met het Zuiden verder uitbouwen. Het debat over de Middellandse Zee-Unie heeft de samenwerking met de oeverstaten van de Middellandse Zee een nieuwe impuls gegeven. Die moeten we nu gebruiken voor een gelijkwaardig partnerschap. Gemeenschappelijke projecten ter versterking van milieusparende hulpbronnen en hernieuwbare energie zoals zon en wind zijn met de zuidelijke partners veelbelovend.

* We willen een sterkere specialisering van het Nabuurschapsbeleid, om met de historische en politieke context, uitdagingen en belangen van de Europese landen ten oosten van de EU en van de zuidelijke en oostelijke oeverstaten van de Middellandse Zee beter rekening te kunnen houden. Het is een Europese opgave om de Oost-Europese staten Wit-Rusland, Oekraïne, Moldavië, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan en hun civiele maatschappij te ondersteunen bij de moeilijke omvorming van hun politieke en economische structuren.

* De EU vergroot haar inzet voor de totstandkoming van een levensvatbare, democratische Palestijnse staat overeenkomstig VN-resoluties. Zij zet druk op Israël om de bezette gebieden te ontruimen. Wanneer er geen verbetering van de situatie op het terrein komt, moet de EU overwegen de associatieakkoorden met Israël op te schorten. De EU ijvert voor een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten.

Popularity: 9% [?]

In tegenstelling tot andere grootmachten gebruikt de EU bij het buitenlands beleid vooral soft power. Door middel van financiële steun en capaciteitsopbouw kunnen op langere termijn democratiseringsprocessen in landen bevorderd worden. Hier enkele voorstellen om het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU te verbeteren.     

 

* De EU zet de veiligheid van mensen, waar ook ter wereld, centraal in haar buitenlands beleid. Zij doet grotere inspanningen voor mensenrechten, democratie, armoedebestrijding, voedselzekerheid, ecologische veiligheid en volksgezondheid.

* De EU streeft naar een humanisering van het volkenrecht: de veiligheid van mensen gaat boven de soevereiniteit van staten. Zij zet zich ervoor in dat de internationale gemeenschap beter wordt toegerust om genocide en ernstige mensenrechtenschendingen te voorkomen en te stoppen. Zij vergroot haar eigen inzet voor de bescherming van burgers en vluchtelingen in conflictgebieden.

* Aan mensenrechtenactivisten die bedreigd of vervolgd worden biedt de EU een vrijheidspaspoort aan, dat onder meer vrije toegang geeft tot het EU-grondgebied.

* De EU blijft ijveren voor een wereldwijde afschaffing van de doodstraf.

* De EU zet zich in voor een hervorming van de Verenigde Naties die de Veiligheidsraad besluitvaardiger en representatiever maakt en de positie van de secretaris-generaal versterkt.

* De EU streeft naar een eigen zetel in de Veiligheidsraad, in plaats van de Britse en Franse zetels. Bij wijze van tussenstap voert de buitenlandcoördinator het woord namens de EU wanneer haar lidstaten een gezamenlijk standpunt hebben.

* In plaats van unanimiteit wordt meerderheidsbesluitvorming de regel in het buitenlands beleid van de EU. De controle door het Europees Parlement wordt versterkt.

* Militaire missies van de EU vergen de instemming van de nationale parlementen van de deelnemende landen én van het EP. Voorafgaand aan een eventuele militaire interventie wordt interventie-effectrapport opgemaakt.

* Door verregaande samenwerking en specialisatie worden de efficiency en inzetbaarheid van de legers van de EU-landen vergroot.

* Er komt een Europees Civiel Vredeskorps van snel inzetbare experts die gespecialiseerd zijn in crisispreventie en vredesopbouw. De EU verleent tevens steun aan burgervredesteams.

* De wapenexportcode van de EU wordt bindend gemaakt en aangescherpt.

* De EU zet zich in voor een wereldwijd verdrag dat wapenhandel aan banden legt.

* De EU oefent druk uit op weigerachtige lidstaten, militaire partners en andere landen om het statuut van het Internationaal Strafhof en de verdragen tegen landmijnen en clusterbommen te ondertekenen en ratificeren.

* De EU start een diplomatiek offensief voor de afschaffing van alle kernwapens. De EU wordt een kernwapenvrije zone.

* We verzetten ons tegen de uitbouw van het omstreden raketafweerschild.

* Versterking van economische instrumenten voor conflictpreventie. We vragen ethische criteria:

- in subsidielijnen en het weigeren van overheidssteun aan bedrijven die goederen of diensten leveren voor klanten die in strijd met het oorlogsrecht en de mensenrechten handelen

bij de exportverzekeringsinstellingen

- bij openbare aanbestedingen te hanteren en bedrijven te weren die aantoonbaar in strijd met het oorlogsrecht en de mensenrechten handelen.

* We willen Rusland beter betrekken in het Euro-atlantische veiligheidspartnerschap. Elementen daarvoor zijn de hernieuwde opstart van het NAVO-Rusland-partnerschap net als de versterking van de OVSE in Europa. Het aangepaste CFE-Verdrag over ontwapening in Europa, moet door alle betrokken partijen bekrachtigd worden. We zijn bezorgd over de autoritaire ontwikkelingen in Rusland, die gepaard gaan met de verharding van het Russische buitenlandbeleid en de inzet van energiereserves als politiek drukkingsmiddel. De verhouding tussen Rusland en de VS werd de voorbije jaren in toenemende mate door conflicten gekenmerkt. De hegemoniale politiek van Rusland tegenover de voormalige Sovjetrepublieken is niet aanvaardbaar.

* We willen de Gemeenschappelijke Strategie EU-Afrika die de staats- en regeringsleiders in december 2007 vastlegden verder verdiepen. De voorbije jaren lag het zwaartepunt veel te sterk op de door de Afrikaanse landen en civiele maatschappij terecht afgewezen EPA’s. Andere thema’s uit de gemeenschappelijke strategie, zoals vrede en veiligheid, democratisch bestuur, bescherming van de mensenrechten, bereiken van de Millenniumdoelen, energie en de klimaatverandering verdienen een veel grotere aandacht dan ze nu krijgen.

* Specifiek voor Oost-Congo vragen we een sterke inzet van de EU. Die zou zich verder moeten inzetten voor een politiek onderhandelde oplossing voor het conflict. Zo’n oplossing moet gebaseerd zijn op de bestaande overeenkomsten van Nairobi en Goma. Er is verder nood aan een sterke, internationaal gecoördineerde aanpak van de problematiek van de illegale exploitatie en handel in natuurlijke rijkdommen uit Oost-Congo. Verder verwachten we van de EU dat die zich inzet voor een sterke aanpak van de straffeloosheid op alle niveaus en bij alle betrokken partijen, door Congolese strafinstellingen en door het Internationaal Strafhof.

* Humanitaire crises voorkomen. De EU moet zich actief inzetten voor het voorkomen van humanitaire crises en zich ook engageren voor de verantwoordelijkheid tot bescherming (R2P). Op de wereldtop van de VN eind 2005 werd door de staats- en regeringsleiders de “Responsibility to Protect” (R2P) vastgelegd. Wanneer een staat tegenover de eigen bevolking de verantwoordelijkheid tot bescherming niet kan opnemen, is de internationale gemeenschap medeverantwoordelijk. De VN kan in dat geval de geëigende diplomatieke, humanitaire en andere middelen inzetten, tot het opleggen van dwangmaatregelen volgens hoofdstuk VII van het VN-charter. Dat is een belangrijke stap. Het debat over R2P mag niet verengd worden tot militaire aspecten. Met name de in de resolutie genoemde preventie-instrumenten zijn belangrijk. R2P is in de eerste plaats de ‘responsobilty to prevent’. Er is geen automatisme voor een humanitaire interventie of een vrijbrief voor oorlog. Enkel de VN kan het mandaat tot ingrijpen verstrekken, en dat strikt begrensd tot de gevallen van volkerenmoord, oorlogsmisdaden, etnische zuivering en misdaden tegen de menselijkheid. Er zou moeten onderzocht worden of het vaststellen van deze overtredingen naast de VN-Veiligheidsraad ook kan worden toevertrouwd aan een gerechtelijk orgaan zoals het Internationaal Strafhof, waardoor een politiek gemotiveerd ‘wegkijken’ door de internationale gemeenschap in geval van volkerenmoord kan vermeden worden en een eerdere inzet van de internationale gemeenschap mogelijk wordt.

Popularity: 9% [?]

Het klimaatpact maakt de bestaande afspraak dat EU-landen in 2015 minstens 0,7% van hun BNP besteden aan officiële ontwikkelingssamenwerking bindend. Klimaatsteun aan ontwikkelingslanden komt daar bovenop. Een vooruitstrevend Europees beleid voor klimaat en ontwikkeling steunt onder meer op de volgende principes:

* De EU moet ijveren voor nieuwe budgetten voor adaptatie en koolstofarme ontwikkeling in het Zuiden. Dat moet bovenop het huidige budget ontwikkelingssamenwerking komen. Middelen kunnen komen uit een deel van de opbrengst van de veiling van 100% emissierechten. De 2% afhouding op de CDM-emissiehandel voor het VN-Adaptatiefonds kan uitgebreid worden naar de hele emissiehandel.

* De doelstelling van 20% emissiereductie moet worden verscherpt naar 30% tegen 2020.

* Afbouw kernenergie en geen bouw nieuwe steenkoolcentrales.

* Er moet een herziening komen van de CDM-voorwaarden die leiden tot echte CO2-reductie en ontwikkeling. Zo mogen CCS, kernenergie en grote damprojecten niet in aanmerking komen voor CDM-emissiekredieten.

* De EU moet ijveren voor een wereldwijd behoud van de bossen. Tijdens de klimaattop van Bali in 2007 werd beslist dat er na 2012 een internationale compensatieregeling moet komen. Bij het uitwerken van die regeling moeten de rechten van de inheemse volkeren worden erkend en moet de financiering als gevolg van die regeling ten goede komen aan de ontwikkeling van de lokale gemeenschappen.

* De EU moet werk maken van een duurzame regionale ontwikkeling, met behoud van bos, duurzame voedselproductie en lokale consumptie in Noord en Zuid.

* De Europese ontwikkelingssamenwerking moet rekening houden met de gevolgen van klimaatverandering. Projecten moeten rekening houden met aanpassing aan klimaatverandering en gebaseerd zijn op het gebruik van hernieuwbare energie.

* Er moet meer, en vooral betere ontwikkelingshulp komen. Als principes voor de Europese ontwikkelingssamenwerking gelden:

- Europese ontwikkelingshulp moet transparanter worden.

- De EU en de Europese lidstaten moeten hun beloften voor meer ontwikkelingshulp inlossen. De 0,7% moet behaald worden tegen 2015 of vroeger. Het moet gaan over echte hulp. De helft moet bestemd zijn voor Sub-Sahara-Afrika. Het groeipad naar de 0,7% moet wettelijk worden vastgelegd.

- Het Europese budget voor ontwikkelingssamenwerking moet stijgen en moet gericht zijn op armoedevermindering, mensenrechten en duurzame ontwikkeling, en dat tijdens de komende onderhandelingen rond de financiële perspectieven.

- Hulp moet voorspelbaar zijn voor meerdere jaren en gebaseerd op klare transparante criteria.

- De EU moet zich prioritair richten op essentiële doelen en doelgroepen voor het bereiken van de Millenniumdoelstellingen.

- Om armoede uit te bannen en duurzame ontwikkeling te realiseren, moet werk gemaakt worden van gelijkheid tussen mannen en vrouwen.

- Het is belangrijk dat echt democratisch eigenaarschap (’ownership’) wordt gerespecteerd. Partnerlanden en hun burgers moeten zelf het ontwikkelingsproces kunnen sturen. Alle hulp moet ontbonden hulp zijn, ook voedselhulp en technische assistentie.

- De lidstaten en de Unie moeten verplicht worden tot een nauwere donorcoördinatie en een betere taakverdeling.

* De organisatie van het Europees ontwikkelingsbeleid zou verder moeten verbeterd worden. Doel moet zijn dat het beleid transparanter en efficiënter wordt, en dat de dialoog tussen de Europese instellingen en de civiele samenleving verbeterd wordt. Concreet vragen we onder meer de volgende dingen:

- De Belgische standpunten die Europees worden ingenomen moeten steeds publiek zijn.

- De commissie Ontwikkelingssamenwerking van het EP zou de volledige democratische controle moeten krijgen over alle EU-hulp.

- Het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) zou moeten gebudgetteerd worden, en dus opgenomen in de reguliere EU-begroting, zodat de democratische controle door het EP mogelijk wordt.

- De paritaire parlementaire assemblee voor de ACP- en EU-landen zou moeten versterkt worden.

* In de veranderde institutionele context (meer lidstaten dan bij vorige verkiezingen, waarschijnlijk een ander verdragskader) kan ook de plaats van ontwikkelingssamenwerking veranderen. Het is belangrijk dat de eigen waarde van ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp verzekerd zijn, en niet ondergeschikt worden gemaakt aan het buitenlands en veiligheidsbeleid. Daartoe zijn onder meer de volgende instrumenten belangrijk:

- Er is nood aan een Commissaris voor Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp die verantwoordelijk is voor de ontwikkelingsagenda en ook een mandaat heeft naar alle ontwikkelingslanden, en ook een volledige stem heeft in de nieuwe Commissie.

- Die commissaris zou verantwoordelijk moeten worden voor de hele programmeringscyclus.

- Er zou één dienst voor de uitvoering van ontwikkelingssamenwerking moeten komen, verantwoordelijk voor beleidsontwikkeling, -advisering, -management, en dat voor alle ontwikkelingslanden.

- Het personeel van de EU-delegaties die instaan voor de uitvoering van de hulp ter plaatse, moet deel zijn van deze ene dienst.

- De commissaris moet verantwoording afleggen aan de commissie Ontwikkelingssamenwerking van het EP.

- Humanitaire hulp moet onder de opdracht van de commissaris Ontwikkelingssamenwerking vallen.

* De EU onderwerpt zichzelf aan een duurzame coherentietoets. Haar inzet voor mondiale armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling mag niet wordt tegengewerkt door besluiten op het gebied van bijvoorbeeld handel en landbouw.

* Ontwikkelingslanden met goed bestuur krijgen meer vrijheid bij de besteding van hulpgelden. Deze meerjarige begrotingssteun wordt regelmatig getoetst, onder meer aan de vooruitgang bij het bereiken van de Millenniumdoelen en de mate waarin het maatschappelijk middenveld ter plekke wordt betrokken bij de besteding. Gerichte steun blijft nodig voor organisaties die opkomen voor mensenrechten en milieu.

* De EU maakt zich sterk voor een internationale strategie om geldstromen die voortkomen uit grootschalige corruptie te onderscheppen en de betrokkenen te vervolgen, ook buiten hun eigen land.

* De EU stelt meer geld beschikbaar voor de wereldwijde aanpak van infectieziekten zoals hiv/aids en zet zich in voor versoepeling van octrooien op medicijnen ten behoeve van ontwikkelingslanden. Europese politici stellen veilig vrijen, zelfbeschikkingsrecht van vrouwen en schone naalden aan de orde in landen waar op seks en drugsgebruik een taboe ligt.

* Met het oog op mondiale bestaanszekerheid steunt de EU publieke en private initiatieven voor de invoering van sociale verzekeringen in ontwikkelingslanden.

Popularity: 10% [?]